Vùng Hàm Thuận là nơi hai đoạn cao tốc Bắc – Nam phía Đông gặp nhau: đoạn Vĩnh Hảo – Phan Thiết từ phía bắc xuống và đoạn Phan Thiết – Dầu Giây từ phía nam lên, cùng đưa vào khai thác năm 2023. Điểm nối hai đoạn nằm ở vùng xã Hàm Kiệm cũ (nay là xã Hàm Kiệm, tỉnh Lâm Đồng), phía tây nam Phan Thiết.
Tuyến chạy vòng phía tây thành phố, băng qua vùng trung du Hàm Thuận Bắc cũ rồi nối xuống Hàm Thuận Nam, nên với người ở các xã này, cao tốc là đường nhanh nhất để đi TP.HCM, Đồng Nai, hoặc ra Ninh Thuận cũ, Nha Trang. Nhưng cao tốc chỉ cho ô tô, chỉ có lối lên xuống ở một số điểm, và có những đặc điểm khiến người quen chạy quốc lộ cần điều chỉnh cách lái.
Bài này giải thích tuyến đi qua đâu, cách tìm lối lên xuống, và những điều nên biết để chạy an toàn. Bài không ghi tên từng nút giao, vì lối ra có thể được bổ sung, điều chỉnh; hãy đọc biển báo trên tuyến và thông báo của cơ quan quản lý.
Tuyến đi qua vùng Hàm Thuận thế nào
Trước khi có cao tốc, mọi xe đi bắc – nam qua vùng này đều phải chạy quốc lộ 1, xuyên qua Phú Long, ven Phan Thiết rồi xuống Hàm Kiệm, Hàm Minh, Thuận Nam. Quốc lộ vừa là đường đi xuyên Việt vừa là đường làng, xe container chạy chung với xe máy chở sọt thanh long, xe đạp học sinh. Cao tốc tách dòng xe đường dài ra khỏi các khu dân cư ấy.
Đoạn Vĩnh Hảo – Phan Thiết đi từ phía Tuy Phong, Bắc Bình xuống, vào đất Hàm Thuận Bắc cũ ở vùng trung du, vòng qua phía tây thành phố. Trên đường bạn sẽ thấy cảnh vật đổi dần từ đồi cỏ khô, rừng thưa sang những ruộng thanh long trụ bê tông thẳng hàng. Tuyến cắt qua hướng quốc lộ 28, nên người ở vùng Ma Lâm, Hàm Liêm có thể ra vào cao tốc mà không phải đi vào nội thành.
Đoạn Phan Thiết – Dầu Giây bắt đầu từ vùng Hàm Kiệm, chạy về phía tây nam qua vùng Hàm Thuận Nam cũ, sang địa phận Hàm Tân cũ, rồi vào Đồng Nai, nối với cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây. Với người đi TP.HCM, đây là đoạn rút ngắn thời gian nhiều nhất so với quốc lộ 1 trước kia.
Ngồi trên cao tốc qua vùng Hàm Thuận Nam, bạn sẽ thấy khối núi Tà Cú ở phía biển, và vào mùa thắp đèn thanh long, những cánh đồng sáng rực hai bên tuyến về đêm.
Đặc điểm của tuyến mà người lái nên biết trước
Giai đoạn đầu chỉ có bốn làn xe. Cả hai đoạn được đầu tư giai đoạn đầu với quy mô bốn làn xe, mỗi chiều hai làn. Ở nhiều đoạn không có làn dừng khẩn cấp liên tục mà chỉ có các điểm dừng khẩn cấp bố trí cách quãng. Vì vậy một chiếc xe hỏng nằm trên làn sẽ chặn cả một nửa chiều đi, và việc giữ khoảng cách trở nên rất quan trọng.
Tốc độ tối đa thay đổi theo đoạn. Biển báo tốc độ có thể khác nhau giữa các đoạn và có thể được điều chỉnh. Đừng mặc định một con số cho cả tuyến; nhìn biển, nhìn bảng điện tử nếu có, và giảm tốc khi trời mưa, có sương hay gió mạnh.
Ít chỗ dừng nghỉ. Trên cao tốc không có hàng quán hai bên như quốc lộ. Đổ đầy nhiên liệu hoặc sạc pin trước khi lên tuyến, mang theo nước uống, và nếu buồn ngủ thì phải tìm lối ra hoặc điểm dừng nghỉ, không được dừng tuỳ tiện trên làn.
Nắng và gió ngang. Tuyến chạy qua vùng đất trống, ít bóng cây. Giữa trưa mùa khô, mặt đường nóng, lốp non hơi dễ hỏng; gió mùa đông bắc thổi ngang có thể làm xe thùng cao, xe tải nhẹ chở hàng cồng kềnh bị đẩy lệch.
Lên xuống cao tốc từ các xã Hàm Thuận: làm từng bước
Lối lên xuống không có ở mọi xã. Trước chuyến đi, bạn nên làm theo các bước sau để khỏi chạy lố hay quay đầu sai luật:
- Xác định điểm xuất phát và đích đến, mở ứng dụng bản đồ xem lối lên gần nhất theo hướng mình đi; đối chiếu với người quen hay đi cao tốc ở vùng đó.
- Ghi nhớ tên lối ra cần lấy hoặc tên địa danh trên biển hướng dẫn, vì trên cao tốc biển báo ghi theo hướng và tên địa danh lớn, không ghi tên thôn xã nhỏ.
- Trên đường dẫn vào cao tốc, tăng tốc dần trong làn nhập dòng, quan sát gương và chỉ nhập vào làn chính khi có khoảng trống an toàn.
- Nếu lỡ qua lối ra, đi tiếp tới lối ra kế tiếp rồi quay lại theo đường thường; tuyệt đối không lùi xe, quay đầu hay đi ngược chiều trên cao tốc.
- Khi xuống, giảm tốc trong làn tách dòng chứ không phanh gấp trên làn chính; sau khi ra đường thường, nhớ rằng tốc độ cho phép đã khác hẳn.
Xe máy, xe công nông, xe thô sơ không được đi cao tốc. Người dân ở gần tuyến cần nhắc nhau không dắt bò, cho trẻ con chơi gần hàng rào, và không băng qua cao tốc ở chỗ không có cầu vượt hay hầm chui dân sinh.
Lái an toàn trên đoạn bốn làn: giữ khoảng cách và không dừng trên làn
Phần lớn tai nạn nghiêm trọng trên các tuyến cao tốc bốn làn ở nước ta liên quan tới vượt ẩu, mất tập trung, ngủ gật và đâm vào xe đang dừng. Trên một tuyến không có làn dừng khẩn cấp liên tục, nguy cơ cuối cùng càng lớn. Nguyên tắc đơn giản nhất là giữ khoảng cách an toàn theo biển báo, không bám đuôi xe tải che tầm nhìn, và chỉ vượt bên trái khi thật sự cần.
Nếu xe hỏng, cố gắng đưa xe vào điểm dừng khẩn cấp gần nhất. Nếu không kịp, bật đèn khẩn cấp, đặt biển cảnh báo đủ xa phía sau xe, đưa mọi người ra khỏi xe và đứng ở chỗ an toàn ngoài hàng rào hộ lan, rồi gọi số cứu hộ ghi trên biển báo dọc tuyến. Đừng đứng sau đuôi xe hay giữa làn để sửa.
Đi đường dài từ TP.HCM về Hàm Thuận, nhiều người rời thành phố sau giờ làm và chạy liền một mạch trong đêm. Mệt mỏi cộng với đường thẳng đều đều dễ dẫn tới ngủ gật. Hãy tính chuyến đi sao cho có chỗ nghỉ, đổi tài nếu có thể, và dừng hẳn khi thấy mí mắt nặng.
Cao tốc hay quốc lộ 1: chọn đường nào cho từng chuyến
Cao tốc không phải lúc nào cũng là lựa chọn tốt nhất cho người ở Hàm Thuận. Bảng dưới so sánh theo tình huống thường gặp:
| Tình huống | Nên đi | Lý do |
|---|---|---|
| Đi TP.HCM, Đồng Nai bằng ô tô | Cao tốc | Nhanh, ít qua khu dân cư, ít đèn tín hiệu |
| Đi Nha Trang, Ninh Thuận cũ bằng ô tô | Cao tốc nối tiếp các đoạn phía bắc | Tránh quốc lộ qua nhiều thị trấn |
| Đi giữa các xã, quãng ngắn | Quốc lộ 1, đường liên xã | Lối lên xuống cao tốc ở xa, mất công vòng |
| Đi xe máy | Quốc lộ 1, đường thường | Xe máy không được đi cao tốc |
| Chở hàng ghé nhiều điểm | Quốc lộ và đường liên xã | Các cơ sở thu mua, chợ đều nằm ven quốc lộ |
| Ngày lễ, Tết cao điểm | Xem tình hình trước khi đi | Cao tốc có thể ùn ở đoạn gần TP.HCM, quốc lộ đông ở cửa ngõ thành phố |
Với người sống ở vùng trung du Hàm Thuận Bắc cũ, cao tốc còn giúp đi xuống phía nam mà khỏi băng qua nội thành Phan Thiết. Hãy so lối lên gần nhất với quãng đường theo quốc lộ trước khi quyết định.
Cao tốc đã làm vùng Hàm Thuận đổi khác ra sao
Thay đổi rõ nhất là thời gian đi TP.HCM được rút ngắn đáng kể so với thời chỉ có quốc lộ 1. Người Hàm Thuận làm việc, buôn bán với thành phố đi về trong ngày dễ hơn; khách từ TP.HCM về Kê Gà, Tà Cú, Thuận Quý dịp cuối tuần nhiều hơn. Xe chở thanh long đi các chợ đầu mối phía nam cũng giảm được thời gian trên đường, điều quan trọng với một loại trái cây cần đưa tới nơi tiêu thụ nhanh.
Quốc lộ 1 qua Hàm Kiệm, Hàm Minh, Thuận Nam bớt hẳn xe container chạy xuyên, nhưng không vắng đi. Xe địa phương, xe chở nông sản, xe khách đón trả dọc đường vẫn dùng quốc lộ, và người dân vẫn sống, buôn bán hai bên đường. Vì đường thoáng hơn, một số người chạy nhanh hơn trước, nên các đoạn qua chợ, trường học càng cần cẩn thận.
Đất đai quanh các lối lên xuống được chú ý nhiều hơn, nhưng đó là chuyện của thị trường; bài này không bàn giá đất hay khuyên đầu tư. Điều người dân cần quan tâm hơn là các đường gom, cầu vượt, hầm chui dân sinh dọc tuyến: đi ruộng, đi chợ, đưa con đi học qua cao tốc phải dùng đúng những lối ấy.
Thông tin nên kiểm trước mỗi chuyến
Cao tốc là công trình mới, việc khai thác còn được hoàn thiện dần: có thể bổ sung trạm dừng nghỉ, điều chỉnh tốc độ, mở rộng làn, hoặc áp dụng thu phí theo chủ trương của Nhà nước đối với các tuyến do Nhà nước đầu tư. Những thay đổi ấy được thông báo qua cơ quan quản lý đường bộ, báo chí và biển báo trên tuyến.
Trước chuyến đi dài, hãy xem tin giao thông, nhất là dịp lễ, Tết hay khi có mưa bão; kiểm tra lốp, phanh, đèn, nước làm mát; nạp sẵn số cứu hộ của tuyến vào điện thoại nếu tìm được từ nguồn chính thức. Với xe cá nhân lần đầu đi tuyến này, chạy ban ngày sẽ dễ làm quen lối lên xuống hơn chạy đêm.
Nếu bạn sống ngay cạnh tuyến, hãy theo dõi các thông báo về đường gom, cầu vượt dân sinh, hệ thống thoát nước. Mùa mưa, nước chảy từ mái taluy và cống qua đường có thể làm ngập đường đất bên cạnh hoặc xói ruộng; phản ánh với chính quyền xã để được xử lý.
Từ cao tốc vào các điểm đến của vùng Hàm Thuận
Khách từ TP.HCM về Hàm Thuận chơi thường hỏi xuống cao tốc ở đâu cho gần. Nguyên tắc chung: muốn tới núi Tà Cú, các xã Hàm Thuận Nam, Hàm Kiệm hay ga Mương Mán thì chọn lối ra phía nam Phan Thiết rồi theo quốc lộ 1; muốn ra Kê Gà, Thuận Quý, Tân Thành thì sau khi xuống cao tốc đi về hướng biển để vào tuyến đường tỉnh ven biển; muốn lên hồ Hàm Thuận – Đa Mi, La Dạ, Đông Giang thì tìm lối ra nối với quốc lộ 28.
Biển chỉ dẫn trên cao tốc thường ghi tên những địa danh lớn như Phan Thiết, Hàm Thuận Nam, Hàm Thuận Bắc, quốc lộ 28, chứ không ghi Kê Gà hay Tà Cú. Vì vậy trước khi đi, hãy xác định lối ra trên bản đồ và nhớ tên ghi trên biển. Nếu đi theo nhóm nhiều xe, thống nhất trước lối ra và điểm hẹn sau khi xuống, tránh cảnh xe đi sau lỡ lối rồi phải chạy thêm cả chục cây số.
Câu hỏi thường gặp
Cao tốc qua Hàm Thuận khai thác từ khi nào?
Hai đoạn Vĩnh Hảo – Phan Thiết và Phan Thiết – Dầu Giây cùng được đưa vào khai thác trong năm 2023, tạo thành một dải cao tốc liền mạch qua vùng Hàm Thuận, nối về phía TP.HCM qua cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây và ra phía bắc theo các đoạn kế tiếp.
Xe máy có được đi cao tốc qua Hàm Thuận không?
Không. Xe máy, xe thô sơ, xe công nông và người đi bộ không được vào cao tốc. Người đi xe máy từ Hàm Thuận đi TP.HCM hay Nha Trang vẫn đi quốc lộ 1, hoặc có thể gửi xe theo tàu hoả ở những ga có nhận gửi xe.
Ở Hàm Thuận có những lối lên xuống cao tốc nào?
Bài này không liệt kê tên từng nút giao vì sợ sai lệch khi có điều chỉnh. Cách chắc nhất là xem ứng dụng bản đồ cập nhật, đọc biển báo dọc quốc lộ 1, quốc lộ 28 chỉ hướng lên cao tốc và hỏi người quen thường đi tuyến này.
Đi cao tốc qua Hàm Thuận có mất phí không?
Việc thu phí trên các tuyến cao tốc do Nhà nước đầu tư được quyết định theo chủ trương từng thời kỳ. Trước khi đi, hãy xem thông báo của cơ quan quản lý đường bộ hoặc biển báo trạm thu phí trên tuyến; nếu đã thu phí, xe cần dán thẻ thu phí không dừng theo quy định.
Xe hỏng giữa cao tốc thì làm gì?
Cố đưa xe vào điểm dừng khẩn cấp gần nhất, bật đèn khẩn cấp, đặt biển cảnh báo đủ xa phía sau, đưa người ra ngoài hàng rào hộ lan và gọi số cứu hộ ghi trên biển báo dọc tuyến. Không đứng sau xe hay giữa làn, không tự sửa xe trên làn chạy.
Người dân sống cạnh cao tốc cần lưu ý gì?
Chỉ qua tuyến bằng cầu vượt, hầm chui dân sinh; không cắt hàng rào, không thả gia súc gần tuyến, dặn trẻ không chơi ở mái taluy. Khi nước từ cống qua đường gây ngập hay xói ruộng, hãy phản ánh với chính quyền xã để báo đơn vị quản lý tuyến.