Đi Hàm Thuận mùa nào: thời tiết từng giai đoạn trong năm cho người đi chơi

Hàm Thuận nắng gần như quanh năm, nên không có mùa nào là không đi được; nhưng mỗi giai đoạn trong năm hợp với một kiểu đi khác nhau. Mùa khô, khoảng từ cuối năm tới giữa năm sau, trời trong, ít mưa, hợp với leo núi Tà Cú, đi vùng hồ, ngắm ruộng thắp đèn; mùa mưa, khoảng giữa năm tới cuối năm, cây cỏ xanh, hồ đầy nước nhưng chiều hay có dông. Biển Thuận Quý, Tân Thành thì êm hay động tuỳ mùa gió hơn là tuỳ mùa mưa.

Bài này không thay được bản tin thời tiết. Mục đích là giúp người định đi chơi, đi công tác hay chuẩn bị chuyển về sống ở Hàm Thuận hiểu nhịp thời tiết chung của vùng, từ đó chọn thời điểm cho từng điểm đến: biển, núi, hồ, ruộng thanh long. Phần khí hậu như một chủ đề tự nhiên, với lượng mưa, nhiệt độ và khác biệt giữa vùng núi với vùng biển, đã có trong mục Đất đai và khí hậu.

Nhịp thời tiết chung của vùng

Hàm Thuận nằm ở vùng ven biển nam Trung Bộ, thuộc dải khô hạn nhất nước. Một năm chia hai mùa rõ: mùa mưa và mùa khô. Mùa mưa thường bắt đầu từ khoảng tháng năm, kéo tới tháng mười hoặc tháng mười một; mùa khô từ khoảng tháng mười một, tháng mười hai tới tháng tư năm sau. Ranh giới giữa hai mùa xê dịch theo từng năm, có năm mưa tới sớm, có năm khô kéo dài.

Trong cùng một vùng, thời tiết khác nhau khá nhiều giữa phía bắc và phía nam. Vùng núi La Dạ, Đa Mi, Đông Giang phía bắc Hàm Thuận Bắc mưa nhiều hơn, mát hơn, mùa mưa đến sớm và dài hơn. Dải ven biển Thuận Quý, Tân Thành, Kê Gà phía nam Hàm Thuận Nam khô hơn, nắng hơn, gió mạnh hơn. Đồng bằng ở giữa, nơi trồng thanh long, nằm ở mức trung gian.

Ngoài mưa, gió cũng quyết định trải nghiệm đi chơi. Cuối năm và đầu năm, gió mùa đông bắc thổi mạnh dọc bờ biển, làm biển động, cát bay; giữa năm gió tây nam yếu hơn ở dải biển này nhưng đi kèm những cơn dông chiều. Người đi biển, đi đảo đá Kê Gà cần để ý gió nhiều hơn là để ý mưa. Vì vậy, khi xem dự báo trước chuyến đi, hãy xem cả cấp gió và độ cao sóng ven bờ chứ không chỉ nhìn biểu tượng nắng mưa.

Điểm đến nào hợp với giai đoạn nào

Bảng dưới gợi ý theo xu hướng chung trong năm. Không có tháng nào chắc chắn đẹp hay xấu; luôn xem dự báo gần ngày đi.

Có thể thấy đầu mùa khô là giai đoạn ghép được nhiều điểm nhất: hồ còn đầy, cỏ còn xanh, trời trong, ruộng bắt đầu thắp đèn. Nhược điểm là cũng trùng mùa gió, nên biển có thể động. Người ưu tiên biển nên chọn những tháng ít gió hơn.

Mùa khô: trời trong, nắng gắt

Trời trong, ít mưa, đường khô ráo. Đây là lúc dễ đi nhất về đường sá, từ đường nội đồng tới đường núi. Tầm nhìn xa, núi Tà Cú, các dải đồi phía bắc hiện rõ.

Đầu mùa dễ chịu, cuối mùa rất nóng. Những tháng đầu mùa khô còn mát, gió nhiều; về cuối mùa, khoảng tháng ba, tháng tư, nắng gay gắt, giữa trưa ra đường rất mệt.

Thiếu nước là chuyện thật của người dân. Cuối mùa khô nhiều nơi thiếu nước sinh hoạt và tưới. Người đi chơi nên tiết kiệm nước ở chỗ ở, không lãng phí.

Nguy cơ cháy rừng, cháy đồi cỏ cao. Không đốt lửa ngoài trời, không vứt tàn thuốc ở rừng, đồi cỏ, rừng phi lao ven biển.

Hợp với leo núi sớm, ngắm hồ, ngắm ruộng đèn. Nên dậy sớm, làm phần lớn việc trước mười giờ sáng, nghỉ trưa, chiều muộn đi tiếp.

Mùa mưa: xanh, mát, dông chiều

Cây cỏ xanh lại nhanh. Chỉ vài trận mưa đầu mùa, đồi cỏ, rừng khô quanh Tà Cú và vùng hồ đã chuyển màu xanh. Đây là mùa đẹp cho người thích chụp ảnh thiên nhiên.

Mưa thường theo kiểu dông chiều. Ở đồng bằng và ven biển, nhiều ngày mùa mưa vẫn nắng buổi sáng, chiều mới có dông. Sắp xếp việc ngoài trời vào buổi sáng là cách đơn giản nhất.

Vùng núi mưa dầm hơn. Trên vùng La Dạ, Đa Mi, mưa có thể kéo dài cả buổi, sương mù dày, đường đất trơn. Kiểm thời tiết vùng núi riêng, đừng nhìn trời dưới đồng bằng.

Sét là nguy hiểm thật. Dông ở vùng đồng bằng trống trải và ven biển có nhiều sét. Không đứng dưới cây cao đứng riêng, không ở bãi biển, không câu cá ngoài trời khi có sấm.

Đường có thể ngập cục bộ, sạt nhỏ. Sau mưa lớn, một số đoạn đường trũng ngập tạm thời, đường núi có thể có đá lăn, đất sạt nhỏ. Hỏi người địa phương trước khi đi đường nhánh.

Gió và biển: yếu tố dễ bị bỏ qua

Người từ nơi khác tới hay chỉ hỏi mưa hay nắng mà quên hỏi gió. Ở dải ven biển Hàm Thuận Nam, gió quyết định biển êm hay động, đi thuyền ra hải đăng Kê Gà được hay không, đi xe máy trên đường ven biển có bị cát quất vào mặt hay không. Mùa gió mạnh nhất thường rơi vào cuối năm và đầu năm, trùng với đầu mùa khô, khi trời rất trong nhưng biển trắng xoá sóng.

Các tháng chuyển mùa và giữa năm thường có nhiều ngày gió dịu hơn, biển ven bờ êm, nước trong, hợp để tắm và đi thuyền. Nhưng giữa năm cũng là mùa dông, có những cơn dông kéo từ biển vào rất nhanh, mặt biển đang lặng có thể nổi sóng trong vài chục phút. Đi biển giữa năm nên ưu tiên buổi sáng, theo dõi bầu trời phía biển.

Một cách đơn giản để biết biển hôm nay ra sao là hỏi người làng chài hoặc chủ chỗ ở ven biển. Họ theo dõi bản tin thời tiết biển và nhìn biển mỗi ngày, biết rõ hôm nào thuyền ra được, hôm nào nằm bờ. Thuyền chài nằm bờ đông là dấu hiệu rõ nhất cho thấy biển không nên tắm xa.

Theo mùa thanh long và mùa nông sản

Ở Hàm Thuận, nhịp trong năm không chỉ do mưa nắng quyết định mà còn do mùa vụ của cây thanh long và các loại nông sản khác. Mùa thanh long chính vụ, khi ngày dài, ruộng ra hoa rộ về đêm, rồi trái chín đỏ trên đầu trụ; những tháng ngày ngắn thì nhà vườn thắp đèn để có trái nghịch vụ. Người đi chơi muốn thấy hoa nở về đêm, muốn thấy ruộng sáng đèn hay muốn xem cảnh thu hái, đóng gói đều nên chọn thời điểm theo nhịp này.

Vùng núi phía bắc có mùa riêng của cà phê, điều, cây ăn trái. Mùa điều ra hoa, đồi cây đổi màu; mùa cà phê chín, sân phơi ven đường La Dạ, Đa Mi phủ một lớp hạt đỏ nâu. Dưới đồng bằng ven biển, mùa cá cơm, mùa mực theo nhịp của biển, chợ cá làng chài đông nhộn nhịp vào những tháng thuyền ra khơi đều.

Theo mùa vụ còn có một lợi ích khác: biết lúc nào nhà vườn bận nhất để không làm phiền. Vào cao điểm thu hoạch, người làm vườn, người đóng gói, tài xế xe hàng làm việc từ rạng sáng tới khuya. Ghé vườn xin xem lúc này thì nên ngắn gọn, đứng ngoài lối đi, và tốt nhất là hẹn trước qua người quen.

Mùa lễ, Tết và ngày đông khách

Ngoài thời tiết, thời điểm đông khách cũng ảnh hưởng tới chuyến đi. Dịp Tết Nguyên đán, rằm tháng giêng, các ngày rằm lớn, núi Tà Cú rất đông người đi lễ, cáp treo xếp hàng, bãi xe kín. Các làng biển có lễ cầu ngư theo lịch riêng của từng làng, thường đông người địa phương và khách thập phương; muốn xem thì hỏi trước ngày lễ của làng mình định ghé.

Các kỳ nghỉ lễ dài và mùa hè, khi người từ TP.HCM và các tỉnh lân cận đi nghỉ biển, các khu nghỉ ven biển Thuận Quý, Tân Thành và quốc lộ, cao tốc qua vùng này đông hơn. Đặt chỗ ở sớm, đi đường sớm, chấp nhận có lúc kẹt xe ở các đoạn qua thị trấn cũ.

Ngược lại, ngày thường trong mùa mưa là lúc vắng nhất. Núi, hồ, biển gần như chỉ có người địa phương; chỗ ở dễ tìm, không khí yên tĩnh. Ai không ngại dông chiều và thích cảnh xanh thì đây là giai đoạn rất đáng cân nhắc. Chỉ cần chuẩn bị áo mưa, sắp lịch đi ngoài trời vào buổi sáng và để buổi chiều cho chợ quê, quán nước, chỗ ở. Người làm việc tự do hay người về thăm quê thường chọn chính những tuần này để ở lại lâu hơn, vì giá cả dịch vụ theo mùa thấp điểm cũng dễ chịu hơn và người địa phương có thời gian trò chuyện hơn.

Chuẩn bị theo mùa

Dù đi mùa nào, vài món nên có trong hành lý khi tới Hàm Thuận:

• Mùa khô: mũ rộng vành, kính râm, kem chống nắng, áo chống nắng dài tay, bình nước lớn, khăn che mặt cho ngày gió cát.
• Mùa mưa: áo mưa bộ, giày dép chịu nước, túi chống nước cho điện thoại, áo khoác mỏng cho buổi tối lên núi.
• Đi vùng núi La Dạ, Đa Mi: áo ấm thật sự, nhất là mùa khô khi đêm và sáng sớm lạnh rõ.
• Đi biển: đồ bơi, áo khoác gió, dép quai hậu cho bãi đá Kê Gà.
• Đi ngắm ruộng đèn ban đêm: giày kín, đèn pin, thuốc chống muỗi, áo khoác mỏng.

Người chuyển về sống hay làm việc lâu dài ở Hàm Thuận sẽ quen dần với nhịp này: dậy sớm, làm việc ngoài trời buổi sáng, nghỉ trưa, chiều muộn mới ra đường. Đó không phải thói quen lười mà là cách sống hợp lý ở một vùng nắng gắt quanh năm.

Câu hỏi thường gặp

Tháng nào đi Hàm Thuận đẹp nhất?

Không có một tháng đẹp nhất cho mọi điểm. Đầu mùa khô, khoảng cuối năm, ghép được nhiều điểm như hồ, núi, ruộng thắp đèn, nhưng biển có thể động. Muốn tắm biển êm thì các tháng chuyển mùa và giữa năm thường thuận hơn, đi buổi sáng để tránh dông chiều.

Mùa mưa ở Hàm Thuận có đi chơi được không?

Được. Nhiều ngày mùa mưa vẫn nắng buổi sáng, chiều mới có dông. Cây cỏ xanh, hồ đầy nước, du khách ít. Chỉ cần sắp việc ngoài trời vào buổi sáng, tránh đường đất ở vùng núi sau mưa lớn và không ở ngoài trời trống khi có sấm sét.

Có khi nào Hàm Thuận lạnh không?

Dưới đồng bằng và ven biển hầu như không lạnh, chỉ có những đêm cuối năm gió mạnh hơi se lạnh. Vùng núi La Dạ, Đa Mi phía bắc thì đêm và sáng sớm có thể lạnh rõ, nhất là mùa khô; lên đó nên mang áo ấm.

Mùa gió ảnh hưởng thế nào tới việc ra hải đăng Kê Gà?

Gió mạnh làm biển động, thuyền đưa khách từ bờ ra đảo có thể ngưng chạy nhiều ngày, nhất là cuối năm và đầu năm. Đi Kê Gà vào mùa này nên chuẩn bị tinh thần chỉ ngắm tháp từ bờ, hoặc hỏi trước người ở Tân Thành, Thuận Quý.

Đi Hàm Thuận dịp Tết có đông không?

Dịp Tết Nguyên đán và rằm tháng giêng, núi Tà Cú và các nơi có chùa rất đông, đường quốc lộ và cao tốc qua vùng cũng đông xe. Các khu nghỉ ven biển kín chỗ sớm. Nếu đi dịp này nên đặt chỗ ở trước và tránh giờ cao điểm trên đường.

Có cần lo bão khi đi Hàm Thuận không?

Vùng ven biển nam Trung Bộ ít bão đổ bộ trực tiếp hơn miền Trung, nhưng vẫn chịu ảnh hưởng của áp thấp, gió mạnh và mưa lớn vào cuối mùa mưa. Theo dõi bản tin thời tiết trước khi đi, gặp cảnh báo thì hoãn chuyến biển, hạn chế đi vùng núi.