Người ở vùng Hàm Thuận làm thẻ căn cước tại công an xã, phường nơi mình cư trú, hoặc tại cơ quan quản lý căn cước của công an tỉnh Lâm Đồng. Từ 14 tuổi trở lên là bắt buộc có thẻ; trẻ dưới 14 tuổi làm khi gia đình có nhu cầu. Thẻ căn cước công dân cũ còn hạn vẫn dùng bình thường, không cần đổi chỉ vì sáp nhập tỉnh.
Đi làm, bạn chỉ cần mang theo thẻ cũ (nếu có) và người cần làm thẻ có mặt để chụp ảnh, lấy vân tay, mống mắt. Thông tin cá nhân lấy từ cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, nên không phải nộp giấy khai sinh hay xác nhận cư trú như trước. Cùng lúc, cán bộ thường hỗ trợ luôn việc cấp tài khoản định danh điện tử VNeID mức 2, thứ mà bây giờ hầu như thủ tục trực tuyến nào cũng cần.
Bài này giải thích nơi làm, mốc tuổi, cách làm cho con nhỏ, cho người già, người bệnh ở thôn xa, và những trục trặc hay gặp với người làm vườn thanh long quanh năm, như vân tay mòn, thẻ cong vênh vì nắng nóng, quên mật khẩu ứng dụng.
Thẻ căn cước bây giờ khác gì căn cước công dân
Luật Căn cước có hiệu lực từ ngày 1/7/2024 đổi tên thẻ căn cước công dân thành thẻ căn cước. Thẻ mới không còn dòng quê quán và nơi thường trú in trên mặt thẻ như trước; thay vào đó ghi nơi đăng ký khai sinh và nơi cư trú, còn các thông tin khác được lưu trong chip. Ảnh, vân tay và mống mắt là dữ liệu sinh trắc học được thu nhận để xác thực.
Điều người Hàm Thuận cần nhớ: thẻ căn cước công dân gắn chip, thậm chí thẻ mã vạch cấp trước đó, nếu còn hạn thì vẫn được sử dụng đến hết hạn. Việc tỉnh Bình Thuận nhập vào Lâm Đồng hay huyện Hàm Thuận Bắc không còn không làm thẻ mất giá trị. Chứng minh nhân dân chín số thì đã hết thời gian sử dụng theo quy định chuyển tiếp, nếu trong nhà còn ai giữ loại này, nhất là ông bà ở vùng núi ít đi lại, nên đưa đi làm thẻ mới sớm.
Thẻ căn cước còn có bản điện tử nằm trong ứng dụng VNeID. Bản điện tử có giá trị tương đương thẻ vật lý trong nhiều giao dịch như làm thủ tục ở xã, khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, đi máy bay nội địa. Với người hay đi rẫy, ra biển, mang điện thoại theo mà để thẻ ở nhà cho khỏi ướt, khỏi mất, bản điện tử là thứ rất tiện.
Mốc tuổi và trường hợp phải làm thẻ
Thẻ căn cước có thời hạn theo tuổi. Đến mốc thì đi đổi, đổi sớm trong vòng một năm trước mốc vẫn được tính. Bảng tóm tắt các trường hợp hay gặp:
| Trường hợp | Bắt buộc hay tự nguyện | Ghi chú thực tế |
|---|---|---|
| Trẻ dưới 6 tuổi | Tự nguyện | Không thu vân tay, mống mắt; cha mẹ có thể đăng ký qua VNeID hoặc tại công an xã |
| Trẻ từ 6 đến dưới 14 tuổi | Tự nguyện | Có thu sinh trắc học; trẻ phải có mặt cùng cha, mẹ hoặc người giám hộ |
| Đủ 14 tuổi | Bắt buộc | Học sinh lớp 8, lớp 9 thường được trường, công an xã tổ chức làm theo đợt |
| Đủ 25, 40 và 60 tuổi | Bắt buộc cấp đổi | Thẻ cấp sau 60 tuổi dùng suốt đời, trừ khi mất, hỏng hoặc thay đổi thông tin |
| Thẻ mất, hỏng, bong tróc, cong vênh | Cấp lại hoặc cấp đổi | Thẻ để trong túi áo đi rẫy nắng nóng dễ phồng; hỏng chip thì đổi |
| Đổi họ tên, xác định lại giới tính, sai thông tin | Cấp đổi | Cần giấy tờ hộ tịch đã điều chỉnh trước |
Lệ phí cấp đổi, cấp lại có mức theo quy định của Bộ Tài chính, có trường hợp được miễn theo quy định. Mức hiện hành bạn xem trên Cổng Dịch vụ công hoặc hỏi tại công an xã, vì các mức này từng được điều chỉnh, có giai đoạn được giảm.
Làm ở đâu trong vùng Hàm Thuận
Từ khi tổ chức chính quyền hai cấp, công an cấp xã đảm nhận nhiều việc trước đây của công an huyện, trong đó có tiếp nhận hồ sơ căn cước. Người ở thị trấn Ma Lâm, Hàm Đức, Thuận Minh cũ đến công an xã Hàm Thuận; người ở Phú Long, Hàm Thắng cũ đến công an phường Hàm Thắng; người ở Thuận Nam, Hàm Minh cũ đến công an xã Hàm Thuận Nam; vùng biển Tân Thành, Tân Thuận, Thuận Quý cũ đến công an xã Tân Thành. Các xã còn lại cũng theo cách tương tự: đến công an xã mới nơi bạn đang cư trú.
Công an tỉnh Lâm Đồng có bộ phận quản lý hành chính về trật tự xã hội, nơi cũng nhận hồ sơ căn cước, nhưng trụ sở chính ở xa; ngoài ra có thể có điểm làm việc ở khu vực Phan Thiết. Với người Hàm Thuận, đi công an xã là gần và đủ cho gần như mọi trường hợp. Có thời điểm không phải công an xã nào cũng có đủ máy thu nhận sinh trắc học, nên trước khi đi, bạn hỏi trưởng thôn hoặc công an khu vực xem lịch thu nhận của xã mình.
Mùa cao điểm làm thẻ thường rơi vào dịp hè, khi học sinh đến tuổi 14 và người đi làm xa về quê, hoặc trước kỳ thi, khi thí sinh cần thẻ còn hạn. Nếu không gấp, bạn nên tránh những tuần này. Ngược lại, giữa vụ thanh long, nhiều nhà bận cắt trái, đèn đêm tưới nước, công an xã đôi khi vắng người làm thẻ hơn; đi vào khoảng đó thường nhanh.
Người đang ở xa quê, ví dụ làm công nhân ở TP.HCM, không cần về Hàm Thuận để làm thẻ. Bạn đến cơ quan công an nơi đang tạm trú hoặc bất kỳ nơi nào nhận hồ sơ căn cước theo quy định, vì dữ liệu dân cư dùng chung toàn quốc. Thẻ có thể nhận tại nơi làm hoặc đăng ký chuyển phát về địa chỉ mong muốn.
Các bước làm thẻ tại công an xã
Quy trình thường gặp, áp dụng cho cả cấp mới lẫn cấp đổi:
- Kiểm tra trước thông tin của bạn trên VNeID (họ tên, ngày sinh, nơi cư trú). Nếu sai, phải điều chỉnh dữ liệu dân cư trước, vì thẻ in đúng theo dữ liệu.
- Đặt lịch qua Cổng Dịch vụ công hoặc VNeID nếu xã có nhận đặt lịch; không thì đến trực tiếp, lấy số thứ tự.
- Cán bộ đối chiếu thông tin, bạn kiểm tra và ký vào phiếu thu nhận.
- Chụp ảnh, lấy vân tay mười ngón, thu nhận mống mắt. Đầu tóc gọn, không đội mũ, không đeo kính màu; áo có cổ.
- Nộp lệ phí nếu thuộc diện phải nộp, nhận giấy hẹn.
- Nhận thẻ tại nơi làm hoặc qua bưu điện theo đăng ký; kiểm lại thông tin in trên thẻ ngay khi nhận.
Bước đầu tiên hay bị bỏ qua nhất, và cũng gây mất công nhất. Ở các xã ghép như Hàm Thạnh, Hàm Kiệm hay Tân Thành, dữ liệu của một số người từng ghi tên thôn, ngày sinh, thậm chí họ tên theo sổ hộ khẩu cũ viết tay, có chỗ lệch với giấy khai sinh. Thẻ căn cước in đúng những gì có trong cơ sở dữ liệu, nên phát hiện sai sót sau khi nhận thẻ thì lại phải làm thủ tục điều chỉnh rồi cấp đổi, tốn thêm một vòng.
Nếu thông tin sai bắt nguồn từ giấy khai sinh, bạn phải làm thủ tục cải chính hộ tịch ở UBND xã trước, rồi công an mới cập nhật dữ liệu dân cư theo giấy đã sửa. Thứ tự này ngược lại không được. Người lớn tuổi sinh trước những năm tám mươi, giấy khai sinh thất lạc, nên hỏi cán bộ hộ tịch xã về thủ tục đăng ký lại khai sinh trước khi đi làm thẻ.
Làm cho trẻ em, người già và người ở thôn xa
Trẻ dưới 6 tuổi. Cha mẹ có thể đề nghị cấp qua ứng dụng VNeID bằng tài khoản mức 2 của mình, không phải bế con đến trụ sở. Thẻ của trẻ dưới 6 tuổi không thu vân tay, mống mắt. Hữu ích khi trẻ cần đi máy bay, khám bệnh ở tuyến trên.
Học sinh đến tuổi 14. Trường và công an xã thường phối hợp làm theo đợt, có khi ngay tại trường. Phụ huynh để ý thông báo qua nhóm lớp. Nếu lỡ đợt, đưa con đến công an xã như bình thường.
Người già, người bệnh, người khuyết tật. Công an xã có thể tổ chức thu nhận lưu động tại nhà hoặc tại nhà văn hoá thôn, nhất là ở vùng núi La Dạ, Đông Giang và các thôn cách xa trụ sở. Người nhà báo với công an khu vực, nêu rõ tình trạng sức khoẻ để được xếp lịch.
Đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao. Nhiều đợt cấp thẻ được tổ chức tại thôn, có người phiên dịch nếu cần. Thông tin về họ tên, dân tộc lấy theo dữ liệu hộ tịch; nếu thấy ghi chưa đúng, nên đề nghị điều chỉnh khai sinh trước khi làm thẻ.
Vân tay mòn, thẻ hỏng và những trục trặc của người làm vườn
Người trồng thanh long ở Hàm Thuận làm việc tay nhiều: cắt cành, bẻ trái, buộc dây, cầm kéo hàng giờ. Đầu ngón tay chai và mòn khiến máy khó nhận vân tay, đôi khi phải lấy đi lấy lại. Đây không phải lỗi của người làm thẻ, và cũng không phải lý do để bị từ chối; mống mắt và ảnh khuôn mặt bổ trợ cho vân tay. Mẹo nhỏ là rửa tay sạch, lau khô, nghỉ làm vườn một hai hôm trước khi đi thu nhận, tránh bôi kem hay dầu lên tay.
Thẻ để trong túi áo đi rẫy giữa trưa, phơi trên táp lô xe máy hay xe tải chở hàng, dễ cong, phồng lớp phủ hoặc hỏng chip. Thẻ hỏng đến mức không đọc được chip thì nên làm thủ tục cấp đổi, vì nhiều giao dịch điện tử như ngân hàng, bệnh viện đọc chip để xác thực. Giữ thẻ trong ví có ngăn cứng và dùng bản điện tử khi đi làm là cách đơn giản để thẻ bền.
Với tài khoản VNeID, rắc rối phổ biến nhất là đổi số điện thoại hoặc quên mật khẩu. Số điện thoại đăng ký phải đúng chính chủ; nếu dùng số của con, của cháu, khi con đi xa sẽ không nhận được mã xác thực. Muốn đổi số, bạn đến công an xã để được hỗ trợ xác thực lại. Đừng đưa mật khẩu hay mã xác thực cho người lạ gọi điện xưng là công an hoặc cán bộ; cơ quan nhà nước không hỏi mã này qua điện thoại.
Câu hỏi thường gặp
Thẻ căn cước công dân gắn chip cấp năm 2021 có phải đổi sang thẻ căn cước mới không?
Không bắt buộc. Thẻ còn hạn vẫn được sử dụng đến hết thời hạn in trên thẻ. Bạn chỉ phải làm thẻ mới khi đến mốc tuổi cấp đổi, khi thẻ mất, hỏng, hoặc khi thông tin trên thẻ thay đổi. Muốn đổi sớm theo nhu cầu cũng được nhưng có thể phải nộp lệ phí.
Có thể làm căn cước ở Phan Thiết dù hộ khẩu ở Hàm Thuận Bắc không?
Được, nếu cơ quan công an ở đó nhận hồ sơ căn cước. Dữ liệu dân cư dùng chung nên không bắt buộc làm ở nơi thường trú. Tuy vậy, để thuận tiện nhận thẻ và hỏi khi có sai sót, nhiều người vẫn chọn công an xã nơi mình đang sống.
Làm căn cước bao lâu thì có thẻ?
Thời hạn trả thẻ theo quy định tính bằng ngày làm việc và có thể khác nhau giữa cấp mới, cấp đổi, cấp lại. Thực tế phụ thuộc lượng hồ sơ từng đợt. Giấy hẹn ghi ngày dự kiến; bạn cũng có thể theo dõi trạng thái trên VNeID hoặc cổng dịch vụ công.
Đang chờ thẻ mới thì dùng giấy gì để đi lại, làm thủ tục?
Bạn dùng thẻ căn cước điện tử trên VNeID nếu đã có tài khoản mức 2, hoặc giấy hẹn kèm giấy tờ tuỳ thân khác như hộ chiếu, giấy phép lái xe trong những giao dịch chấp nhận. Một số nơi như ngân hàng có thể yêu cầu thẻ vật lý, nên hỏi trước.
Người già nằm liệt giường ở thôn xa có làm được căn cước không?
Được. Người nhà báo cho công an xã để được thu nhận tại nhà; cán bộ mang máy đến chụp ảnh, lấy vân tay trong khả năng của người bệnh. Trường hợp không lấy được vân tay vì bệnh tật, cán bộ sẽ ghi nhận theo quy định, thẻ vẫn được cấp.
Có nên nhờ dịch vụ bên ngoài làm hộ căn cước, VNeID không?
Không cần và không nên. Làm thẻ bắt buộc người được cấp có mặt để thu sinh trắc học, còn VNeID được công an hỗ trợ tại chỗ. Giao số căn cước, ảnh chụp thẻ, mật khẩu cho người lạ có nguy cơ bị lợi dụng mở tài khoản, vay tiền đứng tên mình.