Từ ngày 1/7/2025, người dân vùng Hàm Thuận không còn lên thị trấn Ma Lâm hay thị trấn Thuận Nam để làm giấy tờ ở UBND huyện nữa. Cấp huyện đã bỏ, phần lớn việc trước đây thuộc huyện được giao về UBND xã, phường mới; một số việc lớn hơn chuyển lên các sở của tỉnh Lâm Đồng. Nơi nhận hồ sơ hằng ngày là Trung tâm phục vụ hành chính công đặt tại từng xã, phường.
Nói gọn: muốn làm khai sinh, chứng thực, xác nhận cư trú, hồ sơ đất của hộ gia đình, hồ sơ trợ cấp… bạn tìm đến trung tâm phục vụ hành chính công của xã, phường nơi mình ở, hoặc nộp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Việc thuộc thẩm quyền tỉnh như đăng ký doanh nghiệp, một số giấy phép chuyên ngành thì phần nhiều nộp trực tuyến, không nhất thiết phải đi Đà Lạt.
Bài này dành cho người đang sống ở hai huyện cũ, người quê Hàm Thuận đi làm xa, và người mới chuyển về mua đất trồng thanh long hay mở cơ sở ven biển. Mục tiêu là để bạn đi một lần đúng chỗ, mang đủ giấy, khỏi mất buổi sáng vì hỏi nhầm cửa.
Việc gì đã đổi từ ngày bỏ cấp huyện
Trước tháng 7/2025, giấy tờ của người Hàm Thuận chia hai tầng rõ rệt. Việc nhỏ như chứng thực bản sao, khai sinh, xác nhận đơn thì làm ở UBND xã; việc cần thẩm quyền cao hơn như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình, giấy phép xây dựng trong thị trấn, đăng ký hộ kinh doanh, hộ tịch có yếu tố nước ngoài thì phải lên bộ phận một cửa của huyện ở Ma Lâm (Hàm Thuận Bắc) hoặc ở Thuận Nam (Hàm Thuận Nam). Người ở La Dạ, Đông Giang hay Tân Thành có khi đi mấy chục cây số chỉ để nộp một bộ hồ sơ.
Mô hình chính quyền hai cấp xoá tầng giữa. Ủy ban nhân dân xã, phường mới nhận phần lớn thẩm quyền của huyện cũ, đồng thời nhận thêm một số việc được tỉnh phân cấp xuống. Ngược lại, có những việc huyện từng làm nay được gom lên sở, ngành cấp tỉnh. Vì cùng lúc tỉnh Bình Thuận nhập vào Lâm Đồng, nên khi nói "lên tỉnh" bây giờ là nói về các cơ quan của tỉnh Lâm Đồng, trụ sở chính đặt ở Đà Lạt.
Điều quan trọng với người dân là cửa nhận hồ sơ: mỗi xã, phường mới có một Trung tâm phục vụ hành chính công, làm nhiệm vụ tiếp nhận và trả kết quả cho cả thủ tục của xã lẫn nhiều thủ tục của tỉnh. Bạn không cần biết thủ tục mình thuộc cấp nào mới nộp được; cán bộ ở trung tâm sẽ chuyển hồ sơ đi đúng nơi xử lý. Danh sách thủ tục cụ thể và cấp giải quyết vẫn đang được điều chỉnh theo các văn bản phân cấp, nên trước khi làm việc quan trọng, bạn nên kiểm tra trên cổng dịch vụ công hoặc hỏi trực tiếp trung tâm.
Xã cũ của bạn nay nộp hồ sơ ở xã, phường nào
Người ta hay lúng túng nhất ở bước này, vì tên xã mới nhiều khi trùng với tên huyện cũ hoặc tên một xã cũ khác. Đối chiếu theo nơi bạn đang ở (thường trú hoặc tạm trú):
- Thị trấn Ma Lâm, xã Hàm Đức, xã Thuận Minh: nay là xã Hàm Thuận.
- Xã Hàm Phú, xã Hàm Trí, xã Thuận Hòa: nay là xã Hàm Thuận Bắc (một xã, không phải huyện cũ).
- Xã Hàm Liêm, xã Hàm Chính: nay là xã Hàm Liêm. Xã Hồng Sơn, xã Hồng Liêm: nay là xã Hồng Sơn.
- Xã La Dạ, xã Đa Mi: nay là xã La Dạ. Xã Đông Giang, xã Đông Tiến: nay là xã Đông Giang.
- Thị trấn Phú Long, xã Hàm Thắng: nay thuộc phường Hàm Thắng. Xã Hàm Hiệp: nay thuộc phường Bình Thuận, chung với một phần Phan Thiết cũ.
- Thị trấn Thuận Nam, xã Hàm Minh: nay là xã Hàm Thuận Nam. Xã Hàm Kiệm, xã Hàm Cường, xã Mương Mán: nay là xã Hàm Kiệm.
- Xã Hàm Thạnh, xã Hàm Cần, xã Mỹ Thạnh: nay là xã Hàm Thạnh. Xã Tân Lập giữ tên. Xã Tân Thành, xã Tân Thuận, xã Thuận Quý: nay là xã Tân Thành.
- Xã Hàm Mỹ cũ: trang này chưa đối chiếu được nguồn chắc chắn, bạn nên hỏi thôn, khu phố hoặc xem thông báo niêm yết của chính quyền.
Trụ sở xã mới thường đặt ở trụ sở một trong các xã cũ ghép lại, còn các trụ sở kia có thể được giữ làm điểm tiếp nhận phụ hoặc chuyển sang công năng khác trong thời gian đầu. Vì vậy, đừng mặc định trụ sở xã cũ quen thuộc vẫn nhận hồ sơ; hỏi trưởng thôn hoặc gọi đến số đường dây nóng mà xã niêm yết công khai trước khi đi.
Ba cách nộp hồ sơ, chọn cách nào cho đỡ đi lại
Nộp trực tiếp tại trung tâm phục vụ hành chính công của xã, phường. Hợp với người lớn tuổi, hồ sơ có bản gốc cần đối chiếu, hoặc thủ tục mà bạn chưa rõ cần gì. Bạn lấy số thứ tự, trình bày việc, cán bộ kiểm hồ sơ và đưa giấy hẹn. Đi buổi sáng sớm trong tuần thường vắng hơn; mùa thu hoạch thanh long, nhiều nhà bận rẫy nên buổi chiều lại thưa người.
Nộp trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc cổng dịch vụ công của tỉnh Lâm Đồng. Đăng nhập bằng tài khoản định danh điện tử VNeID mức 2, chọn thủ tục, khai mẫu và tải ảnh chụp giấy tờ. Nhiều thủ tục hộ tịch, cư trú, chứng thực điện tử đã làm trọn trên mạng. Đây là cách tiết kiệm nhất cho người ở xa trung tâm xã như vùng núi La Dạ, Đông Giang hay làng biển Thuận Quý.
Gửi và nhận qua dịch vụ bưu chính công ích. Bưu điện văn hoá xã hoặc bưu cục nhận hồ sơ chuyển đến cơ quan giải quyết và mang kết quả về tận nhà. Cách này hợp với người đi làm xa, người bệnh, hoặc khi kết quả là giấy tờ bản gốc như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Cước phí do bưu điện thu theo bảng giá của họ, nên hỏi trước.
Kết hợp cả ba. Ví dụ nộp trực tuyến để được tiếp nhận sớm, rồi mang bản gốc đến đối chiếu khi được hẹn, và đăng ký nhận kết quả qua bưu điện. Khi khai hồ sơ trực tuyến, phần chọn nơi nhận kết quả có sẵn tuỳ chọn này.
Những việc vẫn phải lên cấp tỉnh
Không phải mọi thủ tục đều kết thúc ở xã. Đăng ký thành lập doanh nghiệp, thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp vẫn thuộc cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh; một số giấy phép chuyên ngành như giấy phép hoạt động lưu trú quy mô lớn, giấy phép khai thác khoáng sản, cấp phép xả thải, các hồ sơ đất của tổ chức và doanh nghiệp cũng do sở, ngành cấp tỉnh giải quyết. Người dân Hàm Thuận gặp nhóm này khi mở công ty thu mua thanh long, làm dự án lưu trú ven biển ở Tân Thành, hay khi doanh nghiệp điện mặt trời thuê đất trong vùng.
Phần lớn hồ sơ cấp tỉnh hiện nộp được trực tuyến; nộp giấy thì nhiều thủ tục cho phép nộp tại trung tâm cấp xã để chuyển lên. Sau sáp nhập, tỉnh Lâm Đồng có bố trí điểm tiếp nhận hay cơ sở làm việc ở khu vực Bình Thuận cũ cho từng loại thủ tục hay không thì mỗi thời điểm một khác, bạn nên hỏi trung tâm của xã hoặc xem mục hướng dẫn trên cổng dịch vụ công của tỉnh trước khi quyết định đi xa.
Một nhóm nữa là thủ tục ngành dọc như thuế, bảo hiểm xã hội, công an, điện lực. Các cơ quan này có tổ chức riêng theo khu vực, không hoàn toàn trùng với ranh giới xã mới. Ví dụ hồ sơ cư trú, căn cước làm ở công an xã, phường; hồ sơ thuế của hộ kinh doanh do cơ quan thuế phụ trách khu vực tiếp nhận. Gặp việc thuộc ngành dọc, cách nhanh nhất vẫn là hỏi cán bộ một cửa ở xã xem nên đến đâu.
Chuẩn bị trước khi đi làm giấy tờ
Một buổi làm giấy tờ ở xã suôn sẻ thường nhờ năm phút chuẩn bị ở nhà. Thứ tự nên làm:
- Xác định tên xã, phường mới nơi bạn đang có thường trú hoặc tạm trú, theo bảng ở trên.
- Tra tên thủ tục trên Cổng Dịch vụ công quốc gia để xem thành phần hồ sơ, cơ quan giải quyết và thời hạn; chụp màn hình phần thành phần hồ sơ để mang theo.
- Mang thẻ căn cước hoặc căn cước công dân còn hạn, và mở sẵn ứng dụng VNeID trên điện thoại; nhiều nơi nay tra thông tin cư trú qua cơ sở dữ liệu nên không cần giấy xác nhận cư trú riêng.
- Gom bản gốc các giấy tờ liên quan (sổ đỏ, giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn…) kèm bản chụp; bản sao chứng thực chỉ cần khi thủ tục ghi rõ.
- Nếu đi thay người khác, chuẩn bị giấy uỷ quyền đúng loại; có thủ tục không cho uỷ quyền, như đăng ký kết hôn.
- Ghi lại mã hồ sơ trên giấy hẹn để tra tình trạng trực tuyến, khỏi phải chạy lên xã hỏi.
Những hiểu lầm hay gặp
"Bỏ huyện thì giấy tờ cũ có ghi huyện hết giá trị." Không đúng. Giấy tờ đã cấp trước ngày sắp xếp vẫn có giá trị sử dụng; việc cập nhật địa chỉ mới chỉ làm khi cấp đổi, cấp lại hoặc khi có thủ tục khác liên quan. Chuyện này có một bài riêng trên trang.
"Phải về đúng trụ sở xã cũ mới làm được." Xã cũ không còn là đơn vị hành chính. Nơi nhận hồ sơ là trung tâm của xã mới, và nhiều thủ tục được tiếp nhận không phụ thuộc địa giới, tức là có thể nộp ở trung tâm của xã khác trong tỉnh. Phạm vi áp dụng cụ thể nên hỏi trước.
"Thủ tục lên tỉnh thì phải đi Đà Lạt." Phần lớn nộp trực tuyến hoặc nộp qua trung tâm cấp xã được. Chỉ những việc cần có mặt như phỏng vấn, đối chiếu đặc biệt mới phải đi, và khi đó cơ quan sẽ hẹn rõ nơi đến.
"Nộp trên mạng thì vẫn phải lên xã nộp lại giấy." Với thủ tục đã số hoá trọn, bạn chỉ mang bản gốc đến đối chiếu khi nhận kết quả, hoặc không cần đến nếu chọn nhận qua bưu điện hay nhận bản điện tử.
Câu hỏi thường gặp
Trung tâm phục vụ hành chính công của xã làm việc giờ nào?
Giờ làm việc theo giờ hành chính của cơ quan nhà nước, thường từ thứ Hai đến thứ Sáu, một số nơi nhận hồ sơ cả sáng thứ Bảy. Giờ cụ thể từng xã niêm yết tại trụ sở và trên trang thông tin của xã, nên xem trước khi đi, nhất là dịp lễ, Tết.
Đang ở trọ tại Phan Thiết nhưng hộ khẩu ở Hàm Thuận Nam thì nộp hồ sơ ở đâu?
Tuỳ thủ tục. Hộ tịch, cư trú thường làm ở nơi bạn cư trú hiện tại hoặc nơi có thường trú; nhiều thủ tục đã được tiếp nhận không phụ thuộc địa giới trong tỉnh. Cách chắc nhất là xem phần cơ quan thực hiện của thủ tục trên cổng dịch vụ công rồi chọn nơi gần nhất được phép.
Không có điện thoại thông minh thì có nộp trực tuyến được không?
Được, nhờ người thân hoặc nhờ cán bộ hướng dẫn tại trung tâm. Nhiều trung tâm đặt máy tính và có đoàn viên thanh niên hỗ trợ người lớn tuổi khai hồ sơ điện tử. Bạn vẫn cần thẻ căn cước để định danh và nhận mã xác thực qua số điện thoại đã đăng ký.
Hồ sơ nộp ở huyện trước tháng 7/2025 mà chưa có kết quả thì hỏi ai?
Hồ sơ dở dang của huyện cũ được bàn giao cho cơ quan kế thừa, thường là UBND xã mới nơi có đất, có nhà hoặc nơi người nộp cư trú, hoặc sở ngành cấp tỉnh nếu việc đó chuyển lên tỉnh. Bạn mang giấy hẹn cũ đến trung tâm của xã để được tra cứu và chỉ nơi đang giữ hồ sơ.
Có phải nộp phí khi làm giấy tờ ở xã không?
Một số thủ tục miễn phí, một số có lệ phí theo quy định của trung ương và Hội đồng nhân dân tỉnh. Mức thu niêm yết công khai tại trung tâm và ghi trong thông tin thủ tục trên cổng dịch vụ công; nộp trực tuyến thì thường được giảm hoặc thanh toán ngay trên cổng.
Thấy cán bộ hướng dẫn chưa rõ hoặc bị đòi thêm giấy tờ thì làm gì?
Đề nghị cán bộ ghi phiếu hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ, trong đó nêu rõ giấy còn thiếu và căn cứ. Nếu thấy yêu cầu vượt quá thành phần hồ sơ đã công bố, bạn có thể phản ánh qua mục phản ánh kiến nghị trên cổng dịch vụ công hoặc hòm thư góp ý của xã.