Quốc lộ 28 là con đường nối Phan Thiết với vùng núi phía tây bắc của Hàm Thuận. Từ phía thành phố, tuyến đi qua vùng trung du Hàm Thuận Bắc cũ, lên các xã vùng núi nay là xã La Dạ và xã Đông Giang, rồi vượt dốc sang Di Linh. Từ Di Linh, người đi Đà Lạt chuyển sang quốc lộ 20, còn quốc lộ 28 đi tiếp sang vùng Đắk Nông cũ.
Sau sáp nhập 7/2025, Bình Thuận, Lâm Đồng và Đắk Nông cũ thành một tỉnh Lâm Đồng, nên quốc lộ 28 bỗng thành tuyến nối các vùng trong cùng một tỉnh. Người Hàm Thuận đi làm việc với cơ quan cấp tỉnh ở Đà Lạt, người buôn nông sản giữa vùng biển và vùng cao, học sinh, sinh viên lên Đà Lạt học đều có thể dùng tuyến này.
Đây là đường núi, không phải đường đồng bằng: có đoạn dốc dài, cua gắt, sương mù, mưa lớn và nguy cơ sạt lở mùa mưa. Bài này mô tả tuyến theo từng đoạn và những kinh nghiệm cần có để đi an toàn.
Tuyến đi qua đâu: từ đồng bằng lên núi
Rời vùng ven Phan Thiết, quốc lộ 28 chạy qua vùng đất thấp và trung du của Hàm Thuận Bắc cũ, nơi có ruộng lúa, vườn thanh long, khu dân cư nối nhau. Đoạn này đường tương đối bằng, hai bên là nhà dân, quán xá, cửa hàng vật tư nông nghiệp, xe máy và xe tải nhỏ qua lại nhiều. Đây cũng là hướng đi tới vùng Hàm Liêm, Hàm Chính cũ, nay thuộc xã Hàm Liêm.
Càng đi về phía tây bắc, nhà cửa thưa dần, đồi núi hiện ra, rừng và vườn cây lâu năm thay cho ruộng thanh long. Đó là lúc bạn vào vùng núi của Hàm Thuận Bắc cũ, gồm các xã La Dạ, Đa Mi, Đông Giang, Đông Tiến cũ, nay thuộc hai xã mới La Dạ và Đông Giang. Ở đây có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống cùng người Kinh, và khung cảnh bắt đầu giống vùng cao nguyên hơn là vùng biển.
Đoạn cuối trong địa phận Hàm Thuận là những quãng dốc, cua nối tiếp để vượt lên cao nguyên Di Linh. Lên tới vùng cao, khí hậu mát hẳn, cà phê, chè và rau màu thay cho cây trồng vùng thấp. Từ thị trấn Di Linh cũ, muốn đi Đà Lạt thì nhập quốc lộ 20 về hướng Đức Trọng, qua khu vực sân bay Liên Khương; muốn sang Gia Nghĩa, vùng Đắk Nông cũ thì theo tiếp quốc lộ 28.
Ba đoạn của quốc lộ 28 trong vùng Hàm Thuận
Chia tuyến làm ba đoạn để hình dung, ranh giới chỉ mang tính tương đối:
| Đoạn | Cảnh quan, sinh hoạt | Điều cần chú ý |
|---|---|---|
| Ven Phan Thiết và trung du | Khu dân cư, ruộng lúa, thanh long, chợ, trường | Xe máy đông, rẽ ngang nhiều, học sinh |
| Chân núi và vùng hồ | Rừng, vườn cây lâu năm, làng thưa, lối rẽ lên Đa Mi | Ít cây xăng, ít tiệm sửa xe, sóng điện thoại có chỗ yếu |
| Dốc lên cao nguyên | Đường đèo, cua liên tiếp, sương chiều | Phanh, số, tầm nhìn; nguy cơ đá lăn, sạt taluy mùa mưa |
Mỗi đoạn có thể đang được sửa chữa, mở rộng hay xử lý điểm sạt lở vào các thời điểm khác nhau. Trước chuyến đi, nhất là mùa mưa, hãy xem tin giao thông của tỉnh hoặc hỏi người vừa đi qua.
Người chạy tuyến lần đầu hay đánh giá thấp đoạn giữa: đường chưa dốc lắm nhưng vắng, ít dịch vụ, nên khi xe trục trặc ở đây việc tìm người sửa mất nhiều thời gian. Lưu sẵn số người quen ở vùng núi hoặc số cứu hộ trước khi đi là một cách phòng xa đơn giản.
Đi hồ Hàm Thuận – Đa Mi từ quốc lộ 28
Hồ Hàm Thuận và hồ Đa Mi là hai hồ thuỷ điện trên dòng La Ngà, nằm giữa vùng núi phía bắc Hàm Thuận. Người từ Phan Thiết lên thường theo quốc lộ 28 tới vùng núi rồi rẽ vào đường lên Đa Mi. Đường nhánh này nhỏ hơn quốc lộ, đi qua vùng đồi rừng và làng thưa, có đoạn dốc. Vì không phải tuyến du lịch đông, dọc đường ít hàng quán, nên mang theo nước uống, đổ đầy xăng trước khi rời quốc lộ.
Khu vực đập và nhà máy thuỷ điện là công trình có quy định riêng về ra vào, chụp ảnh. Đến nơi, bạn nên đi theo đường công cộng, không tự ý vào khu vực có biển cấm, không xuống mép hồ ở chỗ bờ dốc. Mùa mưa, mực nước và lượng xả có thể thay đổi; vùng hạ lưu cần chú ý thông báo xả lũ của nhà máy.
Đường lên Đa Mi đẹp nhất vào buổi sáng sớm, khi sương còn đọng trên mặt hồ và đồi rừng. Chiều mùa mưa hay có mây kéo và giông, đường dốc trơn, nên sắp xếp để xuống núi trước khi trời tối.
Kinh nghiệm chạy đèo trên quốc lộ 28
Kiểm tra xe trước khi lên dốc. Phanh, lốp, đèn, còi và nước làm mát là những thứ phải chắc chắn. Xe máy nên kiểm tra má phanh, xích, lốp; ô tô kiểm tra dầu phanh và nhiệt độ máy. Xe chở nặng, nhất là xe chở nông sản, càng cần kiểm kỹ.
Xuống dốc dùng số thấp, không rà phanh liên tục. Rà phanh suốt quãng xuống dốc dài làm phanh nóng, giảm hiệu quả rất nhanh. Với ô tô, về số thấp để động cơ hãm; với xe máy số, về số thấp và phanh ngắt quãng; xe tay ga thì giảm tốc trước khúc cua, không thả trôi.
Không vượt ở khúc cua và đoạn khuất tầm nhìn. Đường đèo nhiều cua tay áo, xe tải lớn ôm cua chiếm phần đường. Chỉ vượt ở đoạn thẳng, nhìn rõ phía trước; bấm còi khi vào cua khuất.
Sương mù và mưa chiều. Vùng núi hay có sương và mây vào chiều tối, tầm nhìn có thể giảm nhanh. Bật đèn chiếu gần và đèn sương mù nếu có, giảm tốc, giữ khoảng cách xa hơn bình thường.
Nghỉ ở chỗ an toàn. Muốn dừng ngắm cảnh hay nghỉ chân, tấp vào chỗ rộng có tầm nhìn tốt, không dừng ở khúc cua hay dưới taluy dốc dễ có đá rơi.
Mùa mưa trên quốc lộ 28: sạt lở, đá lăn, nước tràn
Vùng núi phía bắc Hàm Thuận mưa nhiều hơn vùng biển, mùa mưa kéo dài hơn và có những trận mưa rất to vào khoảng tháng 9, tháng 10. Sau mưa lớn, đất đá ở các taluy dương có thể sạt xuống mặt đường, cây đổ chắn lối, nước từ khe suối tràn qua những đoạn trũng. Tuyến đã từng nhiều lần phải xử lý các điểm sạt lở, nên người dân trong vùng rất chú ý thời tiết khi phải đi.
Nguyên tắc an toàn đơn giản: không đi qua đoạn nước chảy xiết tràn mặt đường dù trông có vẻ nông; không dừng xe ngay dưới taluy vừa có đất đá rơi; nếu thấy dấu hiệu nứt mặt đường, đá lăn lác đác, hãy quay lại hoặc chờ. Tránh đi đèo ban đêm trong những ngày mưa lớn liên tục. Khi chính quyền thông báo phân luồng, cấm đường, hãy chấp hành và chọn hướng khác dù phải đi xa hơn.
Mùa khô thì nguy cơ khác: bụi, nắng, và cháy rừng ở vùng núi. Khói từ đám cháy có thể làm giảm tầm nhìn trên đường đèo. Không vứt tàn thuốc từ xe ra ven rừng.
Đi Đà Lạt làm việc hay học tập từ Hàm Thuận
Sau sáp nhập, một số việc giấy tờ, công tác của người Hàm Thuận có thể liên quan tới cơ quan cấp tỉnh ở Đà Lạt, dù phần lớn thủ tục thường ngày đã làm ở trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã. Nếu phải lên Đà Lạt, vài điều nên chuẩn bị:
- Chọn đường: quốc lộ 28 lên Di Linh rồi quốc lộ 20 là hướng phổ biến từ vùng Hàm Thuận Bắc cũ. Từ vùng Hàm Thuận Nam, có người chọn đi theo hướng này, có người chọn các hướng khác tuỳ điểm xuất phát; hãy so trên bản đồ.
- Tính thời gian theo đường núi: đoạn đèo chạy chậm, nên xuất phát sớm, tránh phải xuống đèo lúc tối.
- Mang áo ấm: Đà Lạt và vùng cao Di Linh lạnh hơn hẳn Hàm Thuận, nhất là sáng sớm và tối.
- Xe khách: có các tuyến xe khách chạy giữa vùng Phan Thiết và Đà Lạt; tuyến, giờ chạy, điểm đón thay đổi, nên hỏi trực tiếp nhà xe hay bến xe trước khi đi.
- Hỏi trước khi lên: gọi hoặc xem cổng dịch vụ công xem hồ sơ có nộp trực tuyến hay nộp ở xã được không, để khỏi đi chuyến không cần thiết.
Với học sinh, sinh viên lên Đà Lạt học, nên đi cùng người quen ở những chuyến đầu, lưu số người thân và chỉ đi xe máy đường đèo khi đã vững tay lái.
Quốc lộ 28 và đời sống vùng núi Hàm Thuận
Với người La Dạ, Đông Giang, Đa Mi, quốc lộ 28 không chỉ là đường đi xa mà còn là trục sống: con đường đưa nông sản xuống vùng thấp, đưa hàng hoá, vật tư lên, đưa học sinh đi học, đưa người bệnh xuống bệnh viện tuyến trên. Khi một đoạn bị sạt lở, cả vùng bị ảnh hưởng.
Dọc tuyến ở vùng núi, bạn sẽ gặp người dân đi rẫy bằng xe máy chở theo dụng cụ, xe chở nông sản xuống núi, đôi khi là đàn gia súc. Đi qua làng, hãy chạy chậm, không bấm còi inh ỏi, và nhớ rằng ở vùng núi xe cấp cứu, tiệm sửa xe, cây xăng đều xa hơn đồng bằng. Một chuyến đi suôn sẻ ở đây bắt đầu từ việc chuẩn bị kỹ từ dưới xuôi.
Nhiều gia đình ở vùng núi có con em học cấp ba, học nghề hay đi làm ở vùng thấp, nên quốc lộ 28 cũng là con đường của những chuyến về nhà cuối tuần bằng xe máy. Phụ huynh thường dặn con đi sớm, về trước khi trời tối, không chở quá người và gọi điện khi tới nơi. Những lời dặn tưởng nhỏ ấy là cách người vùng núi sống chung với một con đường đèo nhiều năm nay.
Quốc lộ 28 và chuyện chở hàng giữa vùng cao với vùng biển
Từ khi Bình Thuận, Lâm Đồng và Đắk Nông cũ chung một tỉnh, quốc lộ 28 càng rõ vai trò một hành lang trao đổi hàng hoá. Theo chiều xuống, xe chở rau, cà phê, nông sản vùng cao về vùng Phan Thiết và các chợ ven biển; theo chiều lên, xe chở hải sản, nước mắm, thanh long, vật liệu xây dựng lên vùng núi và cao nguyên. Người buôn bán nhỏ ở Hàm Thuận cũng hay dùng tuyến này để lấy hàng hay giao hàng cho khách quen ở Di Linh, Bảo Lộc.
Chở hàng qua đường đèo khác hẳn chạy đường bằng. Xe phải đúng tải trọng, hàng chằng buộc chắc để không xô lệch khi vào cua, hàng tươi như rau, hải sản, thanh long cần thùng thoáng hoặc thùng giữ lạnh và nên chạy vào giờ mát. Tài xế lần đầu lên tuyến nên đi ban ngày, hỏi kinh nghiệm người chạy quen về những đoạn dốc dài phải về số thấp. Mùa mưa, xem tin sạt lở trước khi xếp hàng lên xe, vì kẹt giữa đèo hàng tươi là hỏng.
Câu hỏi thường gặp
Quốc lộ 28 bắt đầu và kết thúc ở đâu?
Quốc lộ 28 bắt đầu từ khu vực Phan Thiết, đi lên vùng núi Hàm Thuận Bắc cũ, qua Di Linh rồi sang vùng Đắk Nông cũ. Điểm đầu, điểm cuối chính xác theo hồ sơ của cơ quan quản lý đường bộ; với người đi đường, chỉ cần nhớ tuyến nối vùng biển Phan Thiết với cao nguyên Di Linh.
Từ Hàm Thuận đi Đà Lạt có phải qua quốc lộ 28 không?
Từ vùng Hàm Thuận Bắc cũ, hướng phổ biến là quốc lộ 28 lên Di Linh rồi chuyển sang quốc lộ 20 đi Đà Lạt. Từ những nơi khác trong vùng có thể có hướng khác tiện hơn tuỳ điểm xuất phát, nên so sánh trên bản đồ và hỏi người hay đi.
Đi xe máy lên Đa Mi có khó không?
Người vững tay lái đi được, nhưng đây là đường núi có dốc và cua, dọc đường ít hàng quán. Nên đi ban ngày, kiểm tra phanh, lốp trước, đổ đầy xăng, mang nước và áo mưa, tránh những ngày mưa lớn liên tục và không ở lại trên núi tới tối nếu chưa quen.
Mùa mưa có nên đi quốc lộ 28 không?
Vẫn đi được nhưng cần thận trọng hơn: xem tin thời tiết, tin giao thông, tránh đi đèo ban đêm trong những ngày mưa lớn, không vượt qua chỗ nước chảy xiết tràn mặt đường, và chấp hành khi có thông báo phân luồng hay cấm đường do sạt lở.
Dọc quốc lộ 28 vùng núi có cây xăng không?
Có, nhưng thưa hơn đồng bằng, nhất là sau khi rời vùng trung du. Nguyên tắc an toàn là đổ đầy bình trước khi lên núi, không để xe gần cạn mới tìm cây xăng, và hỏi người địa phương nếu định rẽ vào đường nhánh như đường lên Đa Mi.
Xe tải chở nông sản đi quốc lộ 28 cần lưu ý gì?
Kiểm tra phanh, lốp, tải trọng đúng quy định, chằng buộc hàng chắc chắn. Xuống dốc dùng số thấp, không rà phanh liên tục, không vượt ở khúc cua. Mùa mưa xem tin sạt lở trước khi chạy, và không dừng đỗ dưới taluy dễ có đá rơi.