Dải biển phía nam vùng Hàm Thuận, quanh mũi Kê Gà, Thuận Quý và Tân Thành, nay thuộc xã Tân Thành mới của tỉnh Lâm Đồng, có lượng khách đi biển, đi hải đăng ổn định vào mùa nghỉ lễ, Tết và mùa hè. Mở một homestay, nhà nghỉ nhỏ hay quán ăn ở đây là việc khả thi với vốn gia đình, nhưng cần làm đúng bốn điều: đất được phép xây, đủ điều kiện an ninh trật tự và phòng cháy, an toàn thực phẩm nếu nấu ăn, và một kế hoạch sống qua mùa gió vắng khách.
Khác với khu nghỉ dưỡng lớn của các công ty có vốn mạnh, phần lớn cơ sở nhỏ ở đây do người địa phương mở trên đất nhà, hoặc người từ Phan Thiết, TP.HCM thuê lại nhà dân làm homestay. Cạnh tranh không gay gắt như những khu du lịch đã quá đông, nhưng mùa khách ngắn hơn và khách khó tính hơn về sự yên tĩnh, sạch sẽ.
Bài này không chấm điểm hay giới thiệu cơ sở nào, không nêu giá phòng. Điều kiện kinh doanh được viết theo nguyên lý; quy định chi tiết cần hỏi ủy ban nhân dân xã Tân Thành, cơ quan công an và cơ quan quản lý du lịch của tỉnh.
Ai đến dải biển này và họ cần gì
Khách đến vùng Kê Gà, Thuận Quý, Tân Thành thường thuộc vài nhóm. Nhóm đông nhất là gia đình và nhóm bạn từ TP.HCM, các tỉnh Đông Nam Bộ đi xe riêng theo cao tốc rồi rẽ xuống đường ven biển, ở một hai đêm, ra hải đăng Kê Gà, tắm biển, ăn hải sản. Nhóm thứ hai là khách đi phượt, đi xe máy dọc đường ven biển, cần chỗ nghỉ đơn giản. Nhóm thứ ba là khách công tác của các dự án, các khu nghỉ trong vùng, ở dài ngày hơn. Thêm vào đó là khách tham quan núi Tà Cú ghé qua biển.
Mỗi nhóm cần một thứ khác nhau. Gia đình cần phòng rộng, sạch, an toàn cho trẻ, gần bãi tắm, có chỗ đỗ ô tô. Khách đi xe máy cần giá dễ chịu, nhận phòng linh hoạt, có chỗ để xe an toàn. Khách công tác cần mạng internet ổn, yên tĩnh, có hoá đơn. Một cơ sở nhỏ không thể phục vụ tốt cả ba nhóm; chọn một nhóm chính giúp quyết định thiết kế phòng, giá, cách quảng bá.
Điều mà gần như mọi khách đến đây đều tìm là sự yên. Họ chọn dải biển này thay vì Mũi Né vì ít ồn ào, bãi vắng, không khí làng chài còn nguyên. Một homestay mở karaoke đến khuya, một quán ăn để rác ra bãi biển sẽ đi ngược chính lý do khách đến.
Hiểu khách cũng là hiểu hàng xóm. Dải biển này là nơi sống của các làng chài Thuận Quý, Tân Thành, Kê Gà với nếp riêng: dậy sớm ra biển, lễ cầu ngư, thờ cá Ông. Cơ sở làm ăn tôn trọng nếp đó sẽ có hàng xóm hỗ trợ, ngược lại dễ có xích mích kéo dài.
Đất và vị trí: điều phải kiểm đầu tiên
Mục đích sử dụng đất. Xây nhà nghỉ, homestay kiên cố cần đất ở hoặc đất thương mại dịch vụ phù hợp. Nhiều khu đất ven biển đẹp là đất nông nghiệp, đất rừng hoặc nằm trong quy hoạch dự án du lịch của doanh nghiệp khác. Hỏi văn phòng đăng ký đất đai và ủy ban nhân dân xã về quy hoạch trước khi mua hay thuê dài hạn.
Hành lang bảo vệ bờ biển. Pháp luật về tài nguyên, môi trường biển quy định dải hành lang bảo vệ bờ biển, trong đó việc xây dựng bị hạn chế. Ở những đoạn bờ đang xói lở, quy định càng chặt. Đừng tin lời hứa kiểu "xây trước, xin sau"; công trình trái phép trong hành lang có thể bị buộc tháo dỡ.
Rừng phòng hộ ven biển. Dải rừng phi lao, rừng phòng hộ chắn cát, chắn gió ở ven biển Hàm Thuận Nam là tài sản chung, giữ cho làng và đồng ruộng phía trong. Không chặt cây, không lấn rừng để mở lối xuống biển hay mở rộng khuôn viên.
Đường vào, nước, điện, rác. Xe ô tô vào được tới cửa không, nước sinh hoạt lấy từ đâu trong mùa khô, điện có ổn định không, rác thu gom thế nào. Ven biển gió mạnh, hơi muối nhiều, thiết bị điện, kim loại hỏng nhanh hơn trong đất liền; tính chi phí bảo trì cao hơn.
Khoảng cách tới bãi tắm an toàn. Không phải đoạn bờ nào cũng tắm được. Có đoạn đá, có đoạn dòng chảy mạnh. Vị trí gần bãi tắm an toàn là lợi thế, và cơ sở cũng có trách nhiệm nhắc khách những đoạn không nên xuống nước.
Giấy tờ thường cần cho cơ sở lưu trú và quán ăn
Bảng dưới liệt kê các nhóm giấy tờ phổ biến, tùy loại hình và quy mô mà cần đủ hay chỉ một phần. Tên gọi chính xác và trình tự cần kiểm theo quy định hiện hành.
| Nhóm giấy tờ | Áp dụng cho | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đăng ký hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp | Mọi cơ sở | Ngành nghề ghi đúng lưu trú, ăn uống |
| Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự | Cơ sở kinh doanh lưu trú | Do cơ quan công an cấp, là ngành nghề kinh doanh có điều kiện |
| Thông báo đáp ứng điều kiện cơ sở lưu trú du lịch | Homestay, nhà nghỉ, khách sạn phục vụ khách du lịch | Gửi cơ quan quản lý du lịch cấp tỉnh trước khi hoạt động |
| Phòng cháy chữa cháy | Lưu trú, nhà hàng | Mức yêu cầu tăng theo số phòng, số tầng, diện tích |
| Khai báo lưu trú cho khách | Mọi cơ sở cho khách ở qua đêm | Khai qua hệ thống của cơ quan công an theo quy định |
| Điều kiện an toàn thực phẩm | Quán ăn, nhà hàng, cơ sở có phục vụ bữa ăn | Giấy chứng nhận hoặc cam kết tùy quy mô |
Hai việc hay bị bỏ qua nhất là khai báo lưu trú và phòng cháy. Cả hai đều liên quan tới an toàn của chính khách và gia đình chủ nhà, chứ không chỉ để qua kiểm tra. Một căn nhà gỗ, mái lá trông rất đẹp trên ảnh nhưng thiếu lối thoát nạn là rủi ro thật.
Quán ăn hải sản: nguồn hàng và an toàn thực phẩm
Lợi thế lớn nhất của quán ăn ở dải biển này là gần làng chài. Ghe thuyền ở Thuận Quý, Tân Thành, Kê Gà về bến mỗi sáng, quán có thể mua cá, mực, ốc, ghẹ tươi trực tiếp từ người đánh bắt hoặc qua người thu mua ở bến. Đó là điều khách tìm: hải sản của chính vùng biển trước mặt, không phải hàng chở từ nơi khác về.
Nhưng hải sản tươi cũng là nhóm thực phẩm dễ gây ngộ độc nếu bảo quản sai. Quán cần tủ đông, tủ mát đủ công suất, đá sạch để ướp, khu sơ chế tách khỏi khu nấu chín, dao thớt riêng cho đồ sống và đồ chín. Trong mùa nắng nóng, hàng để ngoài vài giờ là đủ để hỏng. Mua vừa đủ cho ngày, bán hết trong ngày là nguyên tắc đơn giản mà hiệu quả.
Nguồn gốc cũng cần rõ ràng. Không mua hải sản không rõ nguồn, không dùng các loài thuộc diện cấm khai thác hay bảo vệ. Một số loài cá, ốc có độc tố tự nhiên; người bán ở bến thường biết, quán nên hỏi và tránh. Khách ngày càng hỏi về nguồn gốc món ăn; trả lời được là lợi thế.
Rác và nước thải của quán ăn ven biển là chuyện nhạy cảm. Vỏ ốc, vỏ sò, nước rửa, dầu mỡ đổ ra cát hay ra rãnh dẫn ra biển sẽ làm bẩn bãi, gây mùi, mất khách và bị hàng xóm phản ánh. Có hợp đồng thu gom rác, có bể tách mỡ đơn giản là những đầu tư nhỏ đáng làm.
Mùa khách, mùa gió và cách sống qua tháng vắng
Dải biển phía nam Hàm Thuận có nhịp khách khá rõ. Các dịp nghỉ lễ dài, Tết Nguyên đán và mùa hè khi học sinh nghỉ là cao điểm; cuối tuần quanh năm có khách từ TP.HCM nếu thời tiết tốt. Mùa gió bấc thổi mạnh, biển động, nhiều ngày không tắm được, lượng khách giảm hẳn; mùa mưa có những đợt giông, mưa lớn ngắn.
Một cơ sở nhỏ sống được cả năm thường làm vài việc. Giảm chi phí cố định trong mùa vắng: tạm khoá bớt phòng, giảm điện nước, sắp xếp nhân công theo ca. Tìm khách ngoài mùa như khách công tác ở các dự án, nhóm đi cắm trại, đoàn tham quan núi Tà Cú. Dùng thời gian vắng khách để sửa chữa, bảo trì trước khi hơi muối làm hỏng nặng hơn.
Nhiều cơ sở trong vùng cũng làm thêm nghề không phụ thuộc khách du lịch: gia đình vẫn giữ vườn thanh long, vẫn đi biển, vẫn bán hàng tạp hoá cho người địa phương. Homestay là một nguồn thu, không phải toàn bộ sinh kế. Cách làm này ít rủi ro hơn hẳn so với dồn toàn bộ vốn vào một công trình lớn rồi trông chờ khách quanh năm.
Giá phòng nên theo mùa nhưng minh bạch: niêm yết rõ, báo trước phụ thu dịp lễ. Khách phàn nàn nhiều nhất không phải vì giá cao mà vì giá đổi bất ngờ khi đã đến nơi. Ở một vùng còn đang xây dựng hình ảnh du lịch, mỗi lời phàn nàn như vậy ảnh hưởng tới cả dải biển.
Giữ khách và giữ hình ảnh của dải biển
Khách quay lại và giới thiệu cho người khác là nguồn khách rẻ nhất. Những việc dưới đây giúp cơ sở nhỏ giữ được điều đó.
- Sạch trước, đẹp sau: ga gối, nhà vệ sinh, nước nóng, không có côn trùng. Khách nhớ một vết bẩn lâu hơn một góc chụp ảnh đẹp.
- Nhắc khách về an toàn: đoạn bờ nào tắm được, giờ nào nên tránh nắng, đi ra hải đăng Kê Gà lúc nào tiện, giữ ý khi qua làng chài và khu thờ tự.
- Giới thiệu đúng sản vật của vùng: thanh long từ vườn trong xã, hải sản từ bến làng, các món quê. Khách muốn biết mình đang ở đâu.
- Giữ trật tự: giờ yên tĩnh buổi tối, không mở loa lớn, không để khách xả rác ra bãi.
- Trả lời đánh giá trực tuyến một cách bình tĩnh, nhận lỗi khi sai, giải thích khi khách hiểu nhầm. Không mua đánh giá giả.
- Phối hợp với hàng xóm và các cơ sở khác: giới thiệu khách qua lại khi kín phòng, cùng giữ bãi biển sạch.
Những việc này không tốn nhiều tiền nhưng cần đều đặn. Một dải biển nhiều cơ sở nhỏ cùng làm như vậy sẽ giữ được hình ảnh yên bình, sạch sẽ — đúng thứ khiến khách chọn nơi này.
Câu hỏi thường gặp
Mở homestay ở Thuận Quý, Tân Thành có cần giấy phép an ninh trật tự không?
Có. Kinh doanh lưu trú là ngành nghề kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự, cần giấy chứng nhận đủ điều kiện do cơ quan công an cấp, cùng với đăng ký kinh doanh, phòng cháy và khai báo lưu trú cho khách theo quy định.
Có được xây homestay sát mép biển không?
Không tùy tiện được. Pháp luật quy định hành lang bảo vệ bờ biển, trong đó việc xây dựng bị hạn chế, nhất là ở đoạn bờ đang xói lở. Cần kiểm quy hoạch và mục đích sử dụng đất tại ủy ban nhân dân xã và văn phòng đăng ký đất đai trước khi xây.
Mùa nào khách đến dải biển Kê Gà, Thuận Quý đông nhất?
Đông nhất vào các dịp nghỉ lễ dài, Tết Nguyên đán và mùa hè khi học sinh nghỉ học, cùng các cuối tuần thời tiết tốt. Mùa gió bấc biển động khách giảm hẳn. Cơ sở nhỏ nên lập kế hoạch chi phí cho cả những tháng vắng.
Quán ăn hải sản nhỏ có cần giấy chứng nhận an toàn thực phẩm không?
Cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống phải bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm; tùy quy mô mà cần giấy chứng nhận hay chỉ cam kết. Hỏi cơ quan y tế hoặc bộ phận một cửa của xã để biết cơ sở mình thuộc diện nào.
Cho thuê nhà qua nền tảng đặt phòng trực tuyến có phải đăng ký kinh doanh không?
Cho khách du lịch thuê phòng ở theo ngày là hoạt động kinh doanh lưu trú, cần đăng ký kinh doanh, đáp ứng điều kiện an ninh trật tự, phòng cháy, khai báo lưu trú và kê khai thuế, dù nhận khách qua kênh nào.
Mở homestay ở dải biển này nên tránh những gì để không mất lòng làng chài?
Tránh ồn ào về đêm, không xả rác ra bãi, không lấn đường ra bến, tôn trọng các lễ cầu ngư, nơi thờ cá Ông và giờ giấc của người đi biển. Mua hải sản, rau, thanh long của người trong làng cũng là cách gắn bó với hàng xóm.