Dã ngoại hồ sông Quao: đi chơi cuối tuần ở hồ nước phía bắc Hàm Thuận Bắc

Hồ sông Quao là hồ chứa thuỷ lợi nằm giữa vùng đồi núi phía bắc huyện Hàm Thuận Bắc cũ, nay thuộc địa bàn các xã mới của tỉnh Lâm Đồng, cách vùng Ma Lâm và Phan Thiết một quãng chạy xe ngắn. Đây là chỗ người địa phương hay đi dã ngoại cuối tuần: ngồi trên đồi cỏ nhìn mặt hồ, câu cá, chụp ảnh lúc chiều, cắm trại qua đêm ở những nơi có dịch vụ được phép.

Hồ được xây trước hết để giữ nước tưới cho ruộng đồng và cấp nước cho vùng Hàm Thuận Bắc, Phan Thiết; chuyện dòng sông, chuyện nước đã có bài riêng trong mục Đất đai và khí hậu. Bài này viết cho người muốn tới chơi: đi đường nào, mùa nào đẹp, ngồi ở đâu, cắm trại và câu cá ra sao, và những quy định cần tôn trọng ở một hồ chứa đang làm nhiệm vụ cấp nước cho hàng vạn người.

Hồ nằm ở đâu và vì sao người ta hay tới

Từ vùng Ma Lâm, thị trấn cũ của Hàm Thuận Bắc, đi về phía bắc theo các đường liên xã là tới khu vực hồ. Càng đi, ruộng thanh long thưa dần, đất đồi đỏ xen đồi cỏ, vườn điều, rồi mặt hồ hiện ra giữa những dải đồi thấp. Hồ không lớn như hồ thuỷ điện Hàm Thuận trên núi cao, nhưng nằm gần đồng bằng, đường đi dễ, nên rất hợp cho một buổi đi chơi ngắn.

Người Phan Thiết, Ma Lâm và các xã quanh vùng tìm tới hồ sông Quao vì không khí thoáng, gió mát hơn dưới thành phố, có đồi cỏ để ngồi, có mặt nước để ngắm, và vắng vào ngày thường. Học sinh, sinh viên hay tổ chức đi dã ngoại, gia đình đưa con cái đi chơi cuối tuần, nhóm bạn trẻ cắm trại qua đêm, người mê câu cá ngồi suốt buổi chiều.

Hồ cũng là nơi dân chụp ảnh ưa thích vào mùa đồi cỏ xanh và mùa nước lên. Những thân cây khô đứng trong lòng hồ, những đường bờ cong mềm, những dải đồi chồng lên nhau ở phía xa tạo nên cảnh rất khác với dải biển và ruộng thanh long phía nam.

Mùa nào hồ đẹp

Hồ thuỷ lợi thay đổi theo mùa mưa, mùa khô và theo lịch xả nước tưới. Bảng dưới mô tả xu hướng chung để chọn thời điểm đi.

Mùa khô ở Hàm Thuận Bắc kéo dài và nắng gắt, cuối mùa có năm hồ xuống thấp rõ rệt vì đã xả nước cho ruộng đồng suốt nhiều tháng. Nếu muốn thấy mặt hồ đầy và đồi cỏ xanh, khoảng cuối mùa mưa tới đầu mùa khô là thời điểm tốt nhất.

Một buổi ở hồ theo nhịp dễ chịu

Đến sớm hoặc đến muộn. Hồ ở vùng đồi trống, ít bóng cây lớn, nên giữa trưa nắng rất gắt. Đến vào sáng sớm để thấy mặt hồ còn lặng, có khi có chút sương; hoặc đến khoảng ba bốn giờ chiều để ngồi tới hoàng hôn.

Chọn chỗ ngồi trên đồi, không sát mép nước. Đồi cỏ quanh hồ là chỗ ngồi lý tưởng: thoáng, nhìn được xa, an toàn hơn so với ngồi sát bờ đất có thể sụt.

Mang đồ ăn đơn giản, không cần đốt lửa. Một bữa trưa hay bữa chiều với đồ ăn chuẩn bị sẵn ở nhà, trái cây, nước uống là đủ. Đốt lửa nướng ở đồi cỏ khô rất dễ gây cháy.

Đi dạo một vòng bờ hồ khi nắng dịu. Theo những lối mòn có sẵn, đi chậm ngắm các góc khác nhau của hồ. Không leo xuống các mái dốc của đập, kênh hay những đoạn bờ sụt.

Về trước khi trời tối hẳn. Đường từ hồ ra khu dân cư có đoạn vắng, ít đèn. Người không quen đường nên ra khỏi khu hồ trước khi trời tối.

Cắm trại qua đêm

Cắm trại ở hồ sông Quao được nhiều nhóm trẻ ưa thích vì trời đêm thoáng, ít ánh đèn, có thể ngắm sao. Tuy nhiên đây là khu vực hồ chứa có đơn vị quản lý, quanh hồ có đất rừng, đất của người dân. Chỉ cắm trại ở những điểm có dịch vụ cắm trại được phép, hoặc hỏi rõ chính quyền, đơn vị quản lý, chủ đất trước; không tự dựng lều ở thân đập, ở bãi bồi sát mép nước hay trong rừng.

Ban đêm ở vùng đồi trống gió khá mạnh, nhiệt độ hạ nhanh hơn dưới đồng bằng, nhất là vào mùa khô. Mang lều chắc, cọc đủ, áo ấm, đèn pin. Đặt lều trên chỗ đất cao, khô, xa mép nước ít nhất một quãng an toàn, vì mực nước có thể thay đổi theo vận hành hồ và vào mùa mưa có thể dâng sau một trận mưa lớn trên thượng nguồn.

Lửa trại chỉ đốt ở nơi được phép, trong khay hoặc chỗ đã dọn sạch cỏ, có người canh và tắt hẳn trước khi ngủ. Mùa khô tốt nhất là không đốt lửa. Khi rời đi, dọn sạch rác, kể cả mẩu thuốc, vỏ lon, túi ni lông; trả lại chỗ cắm trại như lúc tới.

Câu cá ở hồ

Câu cá giải trí là một trong những thú vui phổ biến ở hồ sông Quao. Để câu cá vui mà không vướng chuyện phiền:

• Hỏi trước quy định của đơn vị quản lý hồ và chính quyền địa phương về khu vực được câu, có thu phí hay không.
• Chỉ câu bằng cần câu thông thường; tuyệt đối không dùng kích điện, chất nổ, hoá chất, lưới giăng trái phép.
• Không câu ở khu vực cửa xả, cửa lấy nước, thân đập hay gần công trình có biển cấm.
• Ngồi câu ở chỗ bờ chắc, không sát mép đất sụt; mang áo phao nếu ngồi ở đoạn bờ dốc.
• Mang rác về, kể cả dây câu, lưỡi câu hỏng; dây câu bỏ lại làm vướng chim và gia súc.
• Không câu khi trời có dông sét; người cầm cần câu đứng ở chỗ trống ven nước rất dễ bị sét đánh.

Nếu đi cùng trẻ nhỏ, đây là dịp tốt để dạy con kiên nhẫn và tôn trọng thiên nhiên. Nhưng luôn giữ trẻ sát người lớn khi ở gần mép nước.

Vì sao không tắm hồ

Ngày nắng, mặt hồ xanh mát rất dễ rủ rê người ta xuống tắm. Đây là điều nên tránh tuyệt đối, vì:

• Hồ chứa có đáy sâu, dốc đột ngột, không có bãi thoai thoải như biển.
• Nước sâu lạnh hơn lớp mặt nhiều, dễ gây chuột rút.
• Đáy hồ có thể còn gốc cây, bùn, dây leo, dễ vướng chân.
• Khu vực cửa lấy nước, cửa xả có dòng hút mạnh không nhìn thấy trên mặt.
• Hồ cấp nước sinh hoạt và tưới tiêu, tắm, giặt, xả rác làm ô nhiễm nguồn nước của nhiều người.
• Khu hồ xa cơ sở y tế, đuối nước cần cấp cứu ngay mà không có người cứu hộ.

Hằng năm ở nhiều hồ chứa trên cả nước đều có những vụ đuối nước từ việc xuống tắm tưởng là vô hại. Một chuyến dã ngoại vui chỉ trọn vẹn khi cả nhóm đều trở về an toàn.

Đi bằng phương tiện gì

Phần lớn người địa phương đi hồ sông Quao bằng xe máy, vì đường liên xã và đường vào hồ có đoạn hẹp, có đoạn đường đất đỏ, xe máy linh hoạt hơn khi muốn rẽ vào các lối nhỏ lên đồi. Đi ô tô vẫn được tới những khu vực chính quanh hồ, nhưng nên dừng ở chỗ đất rộng, chắc, đừng cố chạy vào lối mòn trên đồi cỏ, nhất là sau mưa khi đất đỏ trơn và lún.

Nhóm đông, như lớp học hay cơ quan đi dã ngoại, thường thuê xe khách tới một điểm tập trung rồi đi bộ. Khi đó nên khảo sát trước chỗ xe quay đầu, chỗ có bóng mát và nhà vệ sinh gần nhất, vì quanh hồ những tiện ích này không nhiều. Đi xe đạp từ Ma Lâm lên hồ cũng là lựa chọn của người thích vận động, nhưng nên đi sáng sớm, mang đủ nước và tính trước đoạn dốc lúc về khi nắng đã lên.

Tôn trọng một hồ đang làm việc

Hồ sông Quao không phải công viên. Đó là công trình thuỷ lợi đang vận hành, giữ nước cho mùa khô của cả một vùng, cung cấp nước cho sinh hoạt của nhiều khu dân cư. Thân đập, tràn xả lũ, cống lấy nước, kênh dẫn là khu vực có quy định bảo vệ; không leo lên, không đi xe vào, không bay thiết bị chụp ảnh trên không qua công trình khi chưa được phép.

Quanh hồ là đất sản xuất của người dân: vườn điều, ruộng, đồng cỏ chăn bò. Không đi xuyên qua vườn, không để xe chắn lối vào vườn, không hái trái của người ta. Gặp đàn bò đang chăn thì đi chậm, tránh bấm còi làm bò hoảng.

Rác là vấn đề lớn nhất ở những điểm dã ngoại gần thành phố. Mỗi người mang rác của mình về, nếu thấy rác người khác để lại mà tiện thì nhặt thêm một ít. Một hồ nước sạch không chỉ đẹp hơn mà còn là nguồn nước sạch hơn cho chính người dân trong vùng.

Ghép hồ sông Quao với những nơi khác

Hồ sông Quao nằm ở phía bắc Hàm Thuận Bắc nên dễ ghép với các điểm phía bắc khác. Có thể đi sáng sớm từ Phan Thiết lên hồ sông Quao, trưa ăn ở Ma Lâm, chiều chạy tiếp lên vùng núi La Dạ, Đa Mi ngắm hồ Hàm Thuận – Đa Mi rồi ngủ lại trên núi. Hoặc đi ngược lại: sáng ở hồ Đa Mi, chiều về hồ sông Quao ngồi tới hoàng hôn.

Vào mùa nhà vườn thắp đèn thanh long, buổi chiều ở hồ có thể kết thúc bằng một vòng qua các xã cũ Hàm Đức, Hàm Liêm, Hàm Chính khi ruộng bắt đầu sáng đèn trên đường về. Đây là cách tận dụng một ngày để thấy được cả hồ, đồi và đồng thanh long của Hàm Thuận Bắc.

Ma Lâm, trung tâm cũ của huyện Hàm Thuận Bắc, có chợ, quán ăn, cây xăng, cửa hàng tạp hoá, là chỗ nên dừng để chuẩn bị đồ ăn, nước uống trước khi lên hồ, vì quanh khu hồ dịch vụ không nhiều.

Câu hỏi thường gặp

Hồ sông Quao cách Phan Thiết bao xa?

Hồ nằm ở phía bắc vùng Hàm Thuận Bắc cũ, đi từ Phan Thiết qua vùng Ma Lâm rồi theo đường liên xã là tới. Thời gian thực tế tuỳ phương tiện và đường đi chọn; dùng bản đồ trên điện thoại và hỏi người địa phương để biết đoạn đường nào đang thuận tiện.

Có được cắm trại qua đêm ở hồ sông Quao không?

Có những điểm có dịch vụ cắm trại được phép quanh khu hồ. Nếu tự đi, phải hỏi đơn vị quản lý hồ, chính quyền xã hoặc chủ đất trước. Không dựng lều trên thân đập, trên bãi bồi sát mép nước hay trong rừng, và chỉ đốt lửa ở chỗ được phép.

Câu cá ở hồ sông Quao có mất phí không?

Quy định về khu vực được câu và phí, nếu có, do đơn vị quản lý hồ và địa phương đặt ra và có thể thay đổi. Trước khi đi nên hỏi người địa phương. Chỉ câu bằng cần câu, không dùng kích điện, lưới hay hoá chất.

Mùa nào đi hồ sông Quao đẹp nhất?

Cuối mùa mưa tới đầu mùa khô thường đẹp nhất: nước hồ đầy, đồi cỏ còn xanh, trời trong và gió mát. Cuối mùa khô nước rút, cỏ vàng, nắng gắt. Giữa mùa mưa cảnh đẹp nhưng chiều hay có dông, nên đi buổi sáng.

Đi hồ sông Quao với trẻ nhỏ cần lưu ý gì?

Giữ trẻ luôn trong tầm mắt và tránh xa mép nước, mái dốc của đập. Mang nước, mũ, kem chống nắng, đồ ăn nhẹ vì quanh hồ ít hàng quán. Không cho trẻ chơi gần lửa trại, không để trẻ tự đi vào lối mòn vắng.

Hồ sông Quao sau sáp nhập thuộc xã nào?

Hồ nằm trên địa bàn các xã cũ phía bắc huyện Hàm Thuận Bắc, từ 1/7/2025 được gộp vào các xã mới của tỉnh Lâm Đồng. Vì ranh giới xã mới chưa quen với nhiều người, khi hỏi đường cứ nói hồ sông Quao ở Hàm Thuận Bắc là người địa phương đều biết.